စာတတ္လို ့စာဖတ္ေနေတာ့ မအားေတာ့ဘူး။ စကားမတတ္တဲ ့တိရိစ ၦာန္ေတြ ဘာစကားမွ ေျပာစရာမ႐ွိဘူး။ စကားတတ္လို ့စကားေျပာေနရင္မွားေတာ့မယ္။ စ္ိတ္က လက္မခံနဲ ့။ကိုယ္နဂိုလက္ခံထားတာေတြ ျပန္ပီးစြန္ ့လိုက္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဘာမွမဟုတ္ဘူးလို ့သေဘာထား။ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အက်ိဳးတရား အဆိုးေတြကို လႊတ္ခ် လုိက္။စိတ္ထဲကေနပီး ဒါၾကီးကို ငါလုပ္မေနနဲ ့။ငါေသမယ္၊ငါေရာဂါသည္လုပ္မေနနဲ ့။ဆရာ၀န္ကဘယ္လိုသတ္မွတ္သတ္မွတ္ကိုယ့္ကိုကုိယ္ဘယ္လိုမွ သေဘာမထားနဲ ့။ဦးဇင္းစိတ္ထဲမွာ ဒကါၾကီးကို လူမမာလို ့မသတ္မွတ္ဘူး ဒီလိုမသိတာနဲ့သိတာဘဲ႐ွိတယ္။ဒီလို နားလည္တာနဲ ့နားမလည္တာဘဲ ၇ွိတယ္။ နားမလည္တာကို စြန္ ့လိုက္။ နားမလည္လို ့ဒုကၡေ၇ာက္ေနတာ။(လူနာညည္းသံ) ... ေ၀ဒနာနဲ ့မေပါင္းနဲ ့။သူ ့ဟာနဲ ့သူ ျဖစ္ေနတာ။ လက္ခံလိုက္၇င္အမ်ားၾကီးျဖစ္သြားေ၇ာ.. ပိုပီးေတာ့မွ ဆိုးလာေရာ.. (လူနာညည္းသံ) လက္ခံေနရင္ မဆံုးဘူး ။ဒကါၾကီး ဒီအသက္အ႐ြယ္ထိ စားစရာဆိုပီး စားေနတာ ဆံုးလို ့လား။လုပ္စရာဆိုပီး လုပ္ေနတာ ဆံုးလို ့လား။ဖတ္စရာရာဆိုပီး စာဖတ္ေနတာ ဘယ္ေေတာ့မွ အဆံုးဘူး။ အခုလဲ ခံစားစရာေရာဂါဘဲ ဆိုပီး ခံစားေနရင္ ေသတာေတာင္ မဆံုးဘူး။ မခံစားေတာ့ ရင္ဆံုးတယ္။အရက္သမားက အရက္မေသာက္ေတာ့ရင္ အ၇က္ ေသာက္စရာ မလိုေတာ့ဘူး။ ေသာက္ေနရင္ မဆံုးဘူး။ဘယ္ေတာ့မွ ေသာက္လို ့ကုန္မွာ မဟုတ္ဘူး။ ေ၀ဒနာကိုလဲ ခံစားေနရင္ မဆံုးဘူး။ ဘာမွ မဟုတ္ဘူးဆိုပီး စြန္ ့ပစ္လိုက္။ အဲ့သတၱိရွိရင္ မခံရေတာ့ဘူး။နာတာ႐ွိတယ္ ေ၇ာဂါ႐ွိတယ္ဆိုပီး ဆရာ၀န္သတ္မွတ္တဲ ့အတိုင္း လူမမာ ဟန္ေဆာင္ေနရင္ ဆံုးမွာမဟုတ္ဘူး။ အဓိက ကစိတ္ပဲ ။သူ ့ဟာနဲ ့သူျဖစ္တာ သူ ့ဟာနဲ ့သူေပ်ာက္သြားမယ္ ဘာမွ ကိုယ္ညည္းေနစရာ မလိုဘူး...........

ဆရာေတာ္ေမး = စိတ္ကို အလိုလိုက္ေနတာဘဲလား။ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တဲ့ အတိုင္းလိုက္လုပ္ေနတာဘဲလား
လူနာ=လုိက္လုပ္ခ်င္ေနတာဘဲ
ဆရာေတာ္ေမး=အဲ့လိုအလိုလုိက္လို ့မ်က္စိကြယ္ရတာ။ျပန္ျမင္ခ်င္ရင္ ဦးဇင္းေျပာတဲ့အတိုင္းလုပ္မလား?
လူနာ= ျပန္ျမင္ခ်င္တာေပါ့ ။လုပ္ပါ့မယ္။ အိပ္မက္မက္တိုင္း အဲ့ပစၥည္းေတြ ေစ်းတက္တယ္။ :)
ဆရာေတာ္=ဒါဆိုရင္ ဒကာမၾကီးမွာ ဘာဘဲစဥ္းစားစား၊ဘာဘဲေပၚေပၚလာတဲ့ စိတ္ေတြကို အလိုမလုိက္ရဘူးေလ။ဘာစိတ္ေပၚလာေပၚလာ ေပၚလာတာေတြကို ဘာမွ မဟုတ္ဘူးလို ့ႏွလံုးသြင္းေန....... စိတ္ထဲမွာ ဘာမွလက္မခံနဲ ့.................... more

- စိတ္ကို အ႐ွိမလုပ္ပါနဲ ့ဟိုမွတ္ဒီမွတ္ ဟိုသိဒီသိလုပ္ေနရင္ စိတ္ကို အသံုးျပဳေနတာပါ။ အဲ့အစြဲကို ျဖဳတ္ပါ။ အရာရာတိုင္းက မလုပ္မျဖစ္ဆိုတာ မ႐ွိပါဘူး။ မသိမျဖစ္ဆိုတာ မသြားမျဖစ္ မစားမျဖစ္ဆိုတာ မ႐ိွပါဘူး။
- လိုရင္ဘယ္ေတာ့မွ ဆံုးမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အပိုကို အလိုလို ့သိေနတာ သမုဒယသစၥာပါဘဲ။
-မွားတာကို မွားတာလိ ု ့သိတာ မွန္ပါတယ္။ မွားတာကို မွားမွန္းမသိတာ.. မွန္တယ္ထင္ေနတာ မွားပါတယ္။
- ဘာဘဲညာဘဲသိေနတာေတြက မွားေနပါတယ္။

mind practice for patients

Things To Be Done When A Family Member Is Critically Ill
ေသအံ့ဆဲဆဲပုဂၢိဳလ္သတၱ၀ါ တစ္ဦတစ္ေယာက္အား အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ ကူညီ ေစာင့္ေ႐ွာက္မႈ ျပဳအပ္ေသာ အခ်က္မ်ား
1. Overcoming our own fear and attachment

The best way to help someone who is dying to encourage him to have a positive, peaceful mind. That means beings free of disturbing emotions such as fear, anger, attachment, depression, etc. To be able to help someone else achieve such a state of mind ,we need to work first on our own state of mind,i.e. work on reducing our own fear,etc. If we ourselves have disturbing emotions regarding death,it will be very difficult to help another person overcome his.
In ther case of loved ones, it is best to learn to let them go. Clinging to them will cause both our mind and the mind of the dying to be disturbed .so it is advisable to be calm and peaceful,willing to listen to whatever they wish to say. Be kind, sensitive and supportive, but try to avoid strong emotional reactions.
ေသရေတာ့မည္ကို ထိတ္လန့္တုန္လႈပ္မႈႏွင့္ တြယ္တာေသာ သံေယာဇဥ္ေတြကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္၇န္ ေသခါနီးသူတစ္ေယာက္ စိတ္တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းမႈရ႐ွိေစ၇န္အားေပးျခင္းသည္ အေကာင္းဆံုးနည္းလမ္းျဖစ္သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ေၾကာက္႐ြံ ့ထိတ္လန္းျခင္း၊ ေဒါသျဖစ္ျခင္း၊တြယ္တာတပ္မက္ျခင္း၊ စိတ္ဓါတ္က်ျခင္းစသည္ ့ အေႏွာက္အယွက္မ်ားျဖစ္ေစသည့္ စိတ္လႈပ္႐ွားမ်ား မျဖစ္ေပၚေစ၇န္ လုပ္ေဆာင္ေပး၇မည္။ ဒီလုိ တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းတဲ့ အေျခအေနျဖစ္ေပၚလာေအာင္ ပထမဦးဆံုးလုပ္ေပး၇မွာက မိမိတို ့ရဲ ့ ထိုသူႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ပူပင္ေသာကစိတ္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ထား၇မည္။ အကယ္၍ မိမိကိုယ္တိုင္ ထိုေသျခင္းတရားႏွင့္ ပတ္သက္ပီး တုန္လႈပ္ေနမယ္ ဆုိရင္ ေသခါနီးသူကို ကူညီဖို ့ခက္လိမ့္မည္။ ေသခါနီးသူရဲ ့ခ်စ္ခင္တြယ္တာသူေတြကို အျပင္ကို ထြက္ေနပါေစ။ သူတို ့ေျပာခင္တာေတြကို နားေထာင္ထားပီး လုိ အပ္တဲ့ အေထာက္အကူျပဳေပးပါ။ သို ့ေသာ္ျပင္းျပင္းထန္ထန္ တိုက္တြန္းမႈ၊ တုန္ ့ျပန္မႈေတြကို ေ႐ွာင္႐ွားေပးပါ။

2. The dying person too should be encouraged to accept death as a natural and inevitable phenomenon, and that all of us come according to our kamma and have to go according to our kamma.
All beings surely die ,have always died and will always die. In the same way I shall surely die , doubt about this does not exist in me.
ေသခါနီးသူကိုလည္းေသျခင္းတရားဆိုသည္မွာ မေ႐ွာင္လြဲ ႏိုင္သည့္ သဘာ၀တကား တစ္ခု ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို သတိေပးဖုိ ့လိုပါသည္။ ဇာတိ၇လာသူအားလံုးဟာ ကိုယ့္ကံတ၇ားအရ ေမြးဖြားလာၾကပီး မိမိတို ့၏ကံကုန္သြားပါက ေသဆံုးသြား၇တာပဲလို ့ဆင္ျခင္ႏုိင္ဖို ့ေျပာျပေပးပါ။

3. He should constantly be encouraged to reflect on the good deeds that he has done ,and reassured that these wholesome deeds of his will lead him to a good rebirth and support him in his next life.
I am the owner of my deeds, heir of my deeds; I originate from my deeds, am bound to my deeds ,have my deeds as my refuge. Whatever deed I do , whether good or bad , I shall be its heir.
ထိုသူျပဳလုပ္ခဲ့တဲ ့ကုသိုလ္ေကာင္းမႈေတြကို ျပန္ျပီး သတိရေအာင္ သတိေပးေန၇မည္။ အဲ့ဒီေကာင္းမႈကုသိုလ္ေတြ အား ကြယ္လြန္ၿပီးသည့္ေနာက္ ေကာင္းတဲ့ ဘ၀တစ္ခုကို ေ၇ာက္ေအာင္လည္း အက်ိဳးျပဳမည္။ ကိုယ့္ရဲ ့ေကာင္းမႈ ကံေတြဟာေနာက္ဘ၀အတြက္မ်ားစြာ အေထာက္အပံ ့ျဖစ္ဖို ့ေသခ်ာတဲ့ အေၾကာင္းသိေအာင္ သတိ၇လာေအာင္ အားေပးပါ။

4. Family members may reassure the dying person that he doen’t need to worry about them , that he should keep his mind calm and peaceful ,and that it will be allright to go when his time comes.
မိသားစုမ်ားကလည္း ေသခါနီးသူကို မိမိတို့အတြက္ ဘာမွ်မပူပန္ပါႏွင့္။ ဘ၀ကူးေျပာင္းဖို ့အခ်ိန္က်ေ၇ာက္လာၿပီး ဆို၇င္ စိတ္ႏွလံုးေအးခ်မ္းစြာနဲ ့သြားႏိုင္ေၾကာင္း အသိေပးပါ။

5. Give donations and do other meritorious deeds in his name and share the merit which him. If possible, get him personally involved in the meritorious act, or else he should be informed about it and he should acknowledge it. Here he is happy ,hereafter he is happy. I n both states the well doer is happy. “ Good have I done “ (thinking thus ), he is happy. Futhermore , is he happy, having gone to a blissful state.
မိသားစုမ်ားက ထိုသူအေနႏွင္ ့ အလွဴဒါနမ်ား၊ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏိုင္ရန္ စီစဥ္ေဆာင္႐ြက္ေပးျပီး ကုသိုလ္အဖို ့ကို အမွ်ေပးေ၀ပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ပါက ေကာင္းမႈကုသိုလ္ မ်ား ျပဳလုပ္၇ာတြင္ ထိုသူကိုယ္တိုင္ ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္၇န္ (သို ့မဟုတ္) ထိုသူအေနျဖင့္ ထိုကုသိုလ္ ေကာင္းမႈကို ၀မ္းေျမာက္ၾကည္ႏူး၇န္ အသိေပးပါ။
6. Teach how to give up mind /doing meditation by either monks or laymen could be organized to comfort the dying person and his family members.
ထိုသူႏွင့္ ၄င္း၏ မိသားစုမ်ား စိတ္သက္သာမႈ ရ႐ွိေစ၇န္ ဘုန္းႀကီး၊ ရဟန္းမ်ားကို ျဖစ္ေစ၊ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားကို ျဖစ္ေစ သင့္ေလ်ာ္ေသာ တ၇ားႏွလံုးသြင္း ကို သတိေပးသင္ေပးပါ။

7. He should be encouraged to take refuge in the Buddha ,the Dhamma and the Sangha .

Monks could be invited afor breakfast or lunch dana and gifts in the form of requisites could be prepared for him to offer to the Sangha.
ထိုသူအား ဗုဒၶ၊ ဓမၼ၊ သံဃ အရိပ္မွာ ခိုလႈံႏိုင္ရန္ အားေပးသင့္ပါသည္။ သံဃာေတာ္မ်ား ပင့္ဖိတ္၍ အာ႐ုံဆြမ္း၊ ေန ့ဆြမ္းစသည့္ သံ ဃာမ်ားအတြက္ အပ္စပ္ေသာ ၀တၱဳ ပစၥည္းမ်ားကို လူနာအတြက္ ဒါနကုသိုလ္ျပဳႏိုင္၇န္ စီစဥ္ ေဆာင္႐ြက္ေပးပါ။

8. IF the dying person has been practicing meditation, remind him of the importance of mindfulness. Encourage him to constantly note the arising and falling of events,viz,thoughts,memories,emotions,visions,sensory perceptions.

True it is ; householder, that your body is sickly ,solied and encumbered.For householder,who would claim even a moment’s health, carrying this body about ,except through sheer foolishness? Therefore,householder,thus you should train yourself; “ Though my body is sick, my mind shall not be sick. “ Thus, householder, must you train yourself.
အကယ္၍ ထိုသူသည္ တ၇ားဘာ၀နာ ႐ႈပြားေနသူ တစ္ဦးျဖစ္ခဲ့လွ်င္ အမွတ္သတိႏွင့္ ေန၇န္ အေရးႀကီးေၾကာင္း ေဘးမွ သတိေပးေနပါ။ အစဥ္အၿမဲ အ၇ာခပ္သိမ္းတို ့သည္ ျဖစ္ၿပီး ပ်က္ေနျခင္းကို ႐ႈမွတ္ပြားမ်ားေနရန္ အားေပးပါ။
ဥပမာ။ အေတြးမ်ား၊ သတိရစရာမ်ား ၊ စိတ္ခံစားမႈမ်ား အာ႐ုံခံစားမႈ စသည္တို ့ျဖစ္ပါသည္။
ေ၇ာဂါေ၀ဒနာေၾကာင့္လူနာ၏ ခႏၶာကိုယ္မွာ ေန၇ာ အႏွံ ့မခံမ၇ပ္ ႏိုင္ေအာင္ နာက်င္ေသာ ေ၀ဒနာမ်ားေပၚေနေသာ္လည္း စိတ္ကို မနာရေအာင္ သတိေပးပါေလ။

9. Dhamma friends who are practitioners of meditation can be invited to radiate loving-kindness(metta)to the dying person to ease his suffering.
In their absence , you too can do it by yourself,then to the sick person. You may mentally use words like . “ May you be well and happy. May you be free from suffering, May you be healthy. May you be at peace.” Feel the peaceful metta from your heart envelop and penetrate the heart of the sick person. Feel the vibrations that come with the loving-kindness enveloping the sick person’s body.
တ၇ားဘာ၀နာ႐ႈပြားေလ့႐ွိေသာ္ ဓမၼမိတ္ေဆြမ်ားကို ဖိတ္ေခၚ၍ ေသခါနီးလူနာခံစားေနရေသာ ဒုကၡေ၀ဒနာမ်ား သက္သာရာရေစျခင္းငွာ ေမတၱာဓါတ္မ်ား ျပန္ ့လႊင့္ခိုင္းႏုိုင္ပါသည္။ ထိုသို ့ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ား မ႐ွိလွ်င္လည္း သင္ကိုယ္တိုင္ ထိုအလုပ္ကို ျပဳလုပ္ေပးႏုိင္ပါသည္။
လူနာအနီးတြင္ သက္သက္သာသာအေနအထားျဖင့္ ထုိင္၍ ပထမ မိမိကိုယ္ကိုယ္မိမိ ေမတၱာပို ့ပါ။ ထို ့ေနာက္လူနာကို ထိထိေ၇ာက္ေ၇ာက္ ေမတၱာပို ့ပါ။ သင္သည္ စိတ္ထဲမွ ေအာက္ပါ စကားလံုးမ်ားကို ႐ြတ္ဆို၍ ေမတၱာပို ့၇ပါမည္။ လူမမာကို အာ႐ံုစိုက္၍ .. သင္သည္က်န္းမာခ်မ္းသာပါေစ။ ခံစားေန၇ေသာ ဒုကၡ၀ဋ္ဆင္းရဲမွ လြတ္ေျမာက္ပါေစ။ သင္က်န္းမာေ၇းေကာင္းမြန္လာပါေစ။ သင္၏ႏွလံုးစိတ္၀မ္းျငိမ္းေအးပါေစ။.. ဟု ေမတၱာလႊတ္ေပးပါ။ သင္၏ ႏွလံုးသား၌ ျငိမ္းေအးေသာ ေမတၱာဓါတ္ကို ခံစားလာရသည့္အခါ လူနာ၏ ႏွလံုးသားအတြင္းသို ့လႊမ္းျခံဳ၍ ေဖာက္ထြင္း၀င္ေ၇ာက္သြားပါလိမ့္မည္။ ထိုမွတဆင့္ ေမတၱာဓါတ္ႏွင့္အတူ ရ႐ွိလာေသာ ေမတၱာလႈင္းမ်ားသည္လည္း လူနာ၏တစ္ကိုယ္လံုးသို ့လႊမ္းျခံဳသြားသည္ကို ခံစား၇ပါလိမ့္မည္။

10. Helping someone who is not a Buddhist .

If the dying person belongs to another religion or has little faith in the Budddha sasana, encourage him to have faith, to pray , to have positive thoughts,etc. In accordance with his religious beliefs and practices. Do not try impose your own beiefs to convert him as this may give rise to confusion,disturbing emotions or negative thoughts in the mind of the dying .
If the person has no religion, but seems to be openminded,you can try to talk about the Dhamma, for example ,about loving-kindness and compassion, about the truth of impermanence ,about the Four Noble Truths,etc. You can try to talk about the Buddha, taking refuge in the Triple Gem,etc. But be sensitive; don’t be aggressive,otherwise the person could react negatively. If the person has no interest in religious or spiritual matters, find ways to talk to him so that he can be free of anger, attachment,fear ,etc, and have a positive ,peaceful state of mind.
ဗုဒၶဘာသာ၀င္ မဟုတ္ေသာ လူနာတစ္ဦးတစ္ေယာက္အား ကူညီေစာင့္ေ႐ွာက္ျခင္း
အကယ္၍ ေသခါနီးလူနာသည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မဟုတ္ဘဲ အျခားေသာဘာသာ၀င္ တစ္ေယာက္ သို ့မဟုတ္ သာမာန္ မိ႐ုိးဖလာ ဗုဒၶဘာသာ ၀င္ တစ္ဦးျဖစ္ခဲ့ေသာ္ ၄င္း၏ ဘာသာေ၇း ယံုၾကည္မႈမ်ား၊ ေလ့က်င့္အားထုတ္မႈမ်ားအရ ေကာင္းျမတ္ေသာ အေတြးအေခၚ မ်ား ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ ယံုၾကည္မႈတိုးပြားလာေအာင္ အားေပးတိုက္တြန္းပါ။ တိုက္တြန္းအားေပးေနသူ၏ ဘာသာသို ့ေျပာင္းလဲယံုၾကည္လာေအာင္ မၾကိဳးစားပါႏွင့္ ။ အကယ္၍ ထိုသို ့ျပဳလုပ္ခံပါမူ ေသခါနီးလူ၏ စိတ္ထဲတြင္ စိတ္႐ႈတ္ေတြးမႈ၊ စိတ္ခံစားလႈပ္႐ွားမႈေတြ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။
လူနာသည္ မည္သည္ ့ဘာသာတရားမ်ားကိုမွ ကိုးကြယ္သူ မဟုတ္ဘဲ အမွန္တရား မ်ားကို သာ လက္ခံထားႏိုင္မည္ ့စိတ္ထား ႐ွိသူျဖစ္ခဲ ့လွ်င္ ထိုသူအား ဗုဒၶတ၇ားေတာ္မ်ားကို ေျပာျပႏိုင္ရန္ၾကိဳးစားပါ။ ဥပမာ။ ေမတၱာတရား အေၾကာင္း၊ ဂ႐ုဏာတရားအေၾကာင္း၊ အနိစၥသေဘာ၊ သစၥာ၄ပါး စသည္တို ့ျဖစ္ပါသည္။ ဗုဒၶဘုရား႐ွင္၏ အေၾကာင္း၊ ဘုရားတရားသံဃာ ရတိာ၃ပါး၏ အရိပ္မွာ ခိုလႈံဖို ့အေၾကာင္းေတြကို ေျပာျပပါ။ သို ့ေသာ္လည္း သတိထား၍ လူနာနား၀င္ေအာင္ ညင္ညင္သာသာေအာင္ ေျပာျပဖို ့လိုပါသည္။ ကိုယ္ျဖစ္ေစခ်င္သည္ကိုသာ ဇြတ္တိုက္တြန္းလွ်င္ ထိုလူနာသည္ အေတြး အာ႐ုံမ်ား မွားယြင္းသည့္ဘက္သို ့ေ၇ာက္သြားႏုိင္ပါသည္။
ထိုသူသည္ နာမ္သေဘာတရားမ်ားကို စိတ္၀င္စားမႈမ႐ွိလွ်င္ ေဒါသသေဘာ၊ တြယ္တာမႈသေဘာတို ့ကို လြယ္လြယ္ႏွင့္ သေဘာေပါက္ေအာင္ စိုးရိ္မ္ေၾကာက္႐ြံ ့မႈစသည္မ်ားကို မထား႐ွိ၇န္ နညး္လမ္းမ်ား႐ွာေဖြ၍ ေျပာျပလွ်င္ ထိုသူမွာ ျငိမ္းေအးေသာ စိတ္အေျခအေနရ႐ွိႏိုင္ပါသည္။
အ႐ွင္အဂၢစိတၱ(Aggacitta Bhikkhu) အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ေ၇းသားျပဳစုေသာ Dying to live ( The Role of Kamma in Dying and Rebirth) စာအုပ္မွ…